به نظر میرسد چیزی که به دنبال آن بودید یافت نشده است. شاید جستجو بتواند به شما کمک کند.
درمان اختلالات رفتاری
درمان اختلالات رفتاری توسط رواندرمانگران و روانپزشکان مجرب | مرکز مشاوره مهر هشتم
رفتار انسان تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند شرایط محیطی، تجربههای زندگی، ویژگیهای شخصیتی، وضعیت روانشناختی و روابط اجتماعی شکل میگیرد. همه افراد در دورههایی از زندگی ممکن است رفتارهایی مانند پرخاشگری، بیقراری، تحریکپذیری، گوشهگیری یا دشواری در کنترل هیجانات را تجربه کنند. بااینحال، زمانی که برخی الگوهای رفتاری بهصورت مداوم تکرار شوند، شدت پیدا کنند یا عملکرد فرد را در زندگی شخصی، خانوادگی، تحصیلی و اجتماعی تحت تأثیر قرار دهند، بررسی تخصصی آنها اهمیت پیدا میکند.
درمان اختلالات رفتاری فرایندی تخصصی برای شناخت عوامل مؤثر بر رفتارهای مشکلساز، ارزیابی شرایط روانشناختی فرد و انتخاب روشهای درمانی متناسب با نیازهای اوست. این فرایند ممکن است با استفاده از رواندرمانی، مداخلات رفتاری، آموزش مهارتهای فردی و در صورت نیاز، ارزیابی و درمان روانپزشکی انجام شود.
درمان مؤثر اختلالات رفتاری تنها به کاهش یک رفتار نامطلوب محدود نمیشود؛ بلکه هدف آن کمک به فرد برای شناخت بهتر واکنشهای خود، تقویت مهارتهای سازگاری، بهبود کنترل هیجانات و ایجاد الگوهای رفتاری سالمتر است.
مرکز مشاوره مهر هشتم با معرفی خدمات مرتبط با درمان اختلالات رفتاری، بر اهمیت ارزیابی تخصصی و انتخاب مسیر درمان متناسب با شرایط هر فرد تأکید دارد. در این مسیر، تشخیص صحیح، توجه به تفاوتهای فردی و استفاده از روشهای علمی و متناسب با نیاز مراجعهکننده اهمیت اساسی دارد.
اختلالات رفتاری چیست؟
اختلالات رفتاری به الگوهای رفتاری پایدار یا تکرارشوندهای گفته میشود که ممکن است با هنجارهای متناسب با سن و شرایط فرد تفاوت داشته باشند و در عملکرد روزمره، روابط بینفردی یا مسئولیتهای اجتماعی او اختلال ایجاد کنند.
این رفتارها ممکن است در قالب پرخاشگری، نافرمانی شدید، رفتارهای تکانشی، دشواری در رعایت قوانین، مشکلات کنترل خشم یا رفتارهای آسیبزننده به روابط فرد بروز پیدا کنند.
البته هر رفتار نامناسب یا واکنش هیجانی به معنای وجود اختلال روانشناختی نیست. برای مثال، لجبازی در یک کودک، عصبانیت یک نوجوان یا واکنش تند یک بزرگسال در شرایط پراسترس بهتنهایی نشانه اختلال رفتاری محسوب نمیشود.
تشخیص اختلال نیازمند بررسی مجموعهای از عوامل مانند شدت رفتار، مدتزمان تداوم، شرایط بروز، تناسب با سن، میزان تأثیر بر زندگی فرد و وجود یا نبود مشکلات روانشناختی همراه است.
مهمترین نشانههای اختلالات رفتاری
نشانههای مشکلات رفتاری در افراد مختلف یکسان نیستند و ممکن است با توجه به سن، شرایط خانوادگی، محیط اجتماعی و وضعیت روانشناختی تفاوت داشته باشند.
برخی از نشانههایی که در صورت تکرار، شدت یا ایجاد اختلال در زندگی روزمره نیازمند بررسی تخصصی هستند عبارتاند از:
- پرخاشگری مکرر و دشواری در مدیریت واکنشهای خشمگینانه
- ناتوانی در کنترل تکانهها و تصمیمگیریهای عجولانه
- مخالفت و نافرمانی شدید و مداوم
- رعایت نکردن مکرر قوانین و محدودیتهای متناسب با شرایط
- رفتارهای آسیبزننده به روابط خانوادگی یا اجتماعی
- دشواری در کنترل هیجانات و واکنشهای رفتاری
- بیقراری و مشکل در مدیریت رفتار در موقعیتهای مختلف
- کنارهگیری رفتاری یا اجتناب مداوم از مسئولیتها
- تکرار رفتارهایی که باعث مشکلات جدی در محیط تحصیل، کار یا خانواده میشوند
وجود یک یا چند مورد از این نشانهها بهتنهایی برای تشخیص اختلال کافی نیست. ارزیابی تخصصی کمک میکند علت احتمالی رفتارها مشخص شود و در صورت نیاز، برنامه درمانی مناسبی در نظر گرفته شود.
انواع مشکلات و اختلالات رفتاری
مشکلات رفتاری میتوانند شکلهای متفاوتی داشته باشند. برخی از آنها بیشتر با کنترل هیجانات و تکانهها ارتباط دارند و برخی دیگر در قالب رفتارهای مقابلهای، پرخاشگرانه یا نقض مکرر قوانین ظاهر میشوند.
۱. رفتارهای پرخاشگرانه
پرخاشگری ممکن است به شکل واکنشهای کلامی تند، رفتارهای خصمانه، درگیریهای مکرر یا دشواری در مدیریت خشم بروز پیدا کند.
گاهی این رفتارها با فشارهای روانی، مشکلات ارتباطی، ناکامی، تجربههای ناخوشایند یا دشواری در تنظیم هیجانات ارتباط دارند.
در ارزیابی رفتارهای پرخاشگرانه، لازم است شرایط وقوع رفتار، محرکهای احتمالی، میزان تکرار و پیامدهای آن بررسی شوند. هدف درمان نیز تنها سرکوب خشم نیست، بلکه کمک به فرد برای شناخت محرکها و استفاده از شیوههای سالمتر واکنش نشان دادن است.
۲. اختلال نافرمانی مقابلهای
اختلال نافرمانی مقابلهای (ODD) یکی از اختلالات رفتاری شناختهشده در دوران کودکی و نوجوانی است که میتواند با الگوی مداوم تحریکپذیری، بحث و مخالفت با افراد صاحب اختیار و رفتارهای مقابلهای همراه باشد.
این وضعیت فراتر از نافرمانی معمول و گاهبهگاه کودکان است و ممکن است بر روابط خانوادگی، عملکرد تحصیلی و تعاملات اجتماعی تأثیر بگذارد.
ارزیابی این اختلال باید توسط متخصص انجام شود؛ زیرا برخی رفتارهای مشابه ممکن است با شرایط محیطی، فشارهای روانی یا مشکلات دیگر ارتباط داشته باشند.
۳. اختلال سلوک
اختلال سلوک (Conduct Disorder) از جمله مشکلات رفتاری دوران رشد است که با الگوهای پایدار رفتارهایی مانند نقض جدی قوانین، نادیده گرفتن حقوق دیگران یا رفتارهای آسیبزننده همراه میشود.
تشخیص این اختلال نیازمند بررسی دقیق سابقه رفتاری، شرایط خانوادگی و اجتماعی و ارزیابی تخصصی است.
مداخله بهموقع، مشارکت خانواده و طراحی برنامه درمانی متناسب با شرایط فرد میتوانند در مدیریت مشکلات و بهبود عملکرد او نقش داشته باشند.
۴. مشکلات کنترل تکانه
کنترل تکانه به توانایی فرد برای مکث کردن، بررسی پیامدها و مدیریت واکنشهای فوری گفته میشود.
برخی افراد در کنترل رفتارهای عجولانه، تصمیمهای هیجانی یا واکنشهای ناگهانی با مشکل روبهرو هستند. این وضعیت ممکن است در روابط خانوادگی، محیط تحصیل یا کار و تصمیمگیریهای روزمره مشکلاتی ایجاد کند.
بررسی عوامل زمینهای و آموزش مهارتهای خودکنترلی از بخشهای مهم مداخلات درمانی در این زمینه هستند.
۵. مشکلات تنظیم هیجانات
تنظیم هیجانات به توانایی شناخت، پذیرش و مدیریت احساساتی مانند خشم، ترس، غم، نگرانی و ناکامی گفته میشود.
زمانی که فرد در مدیریت هیجانات خود با دشواری روبهرو باشد، ممکن است واکنشهای رفتاری شدید، تغییرات ناگهانی در نحوه تعامل یا تعارضهای مکرر را تجربه کند.
در چنین شرایطی، مداخلات روانشناختی میتوانند به شناسایی محرکهای هیجانی و تقویت مهارتهای مدیریت احساسات کمک کنند.
۶. رفتارهای ناسازگارانه
رفتارهای ناسازگارانه به الگوهایی گفته میشود که سازگاری فرد با شرایط زندگی، روابط اجتماعی یا مسئولیتهای روزمره را دشوار میکنند.
این رفتارها ممکن است در موقعیتهای مختلف مانند خانواده، مدرسه، دانشگاه یا محیط کار مشاهده شوند و گاهی با اضطراب، فشار روانی، تجربههای ناخوشایند یا مشکلات ارتباطی ارتباط داشته باشند.
برای انتخاب روش مناسب مداخله، باید مشخص شود این رفتارها در چه شرایطی شکل میگیرند و چه عواملی باعث تداوم آنها میشوند.
درمان اختلالات رفتاری توسط رواندرمانگران و روانپزشکان مجرب
اختلالات رفتاری در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان چه تفاوتی دارند؟
رفتار انسان در مراحل مختلف زندگی تغییر میکند. به همین دلیل، بررسی مشکلات رفتاری باید متناسب با سن، مرحله رشد و شرایط زندگی فرد انجام شود.
اختلالات رفتاری در کودکان: برخی کودکان ممکن است در کنترل خشم، پذیرش محدودیتها، رعایت قوانین یا مدیریت هیجانات با مشکل مواجه شوند. در این سن، بررسی شیوه فرزندپروری، شرایط محیط خانه، تجربههای تحصیلی و مراحل رشد اهمیت دارد.
مشکلات رفتاری در نوجوانان: دوران نوجوانی با تغییرات جسمی، هیجانی و اجتماعی همراه است. رفتارهای مقابلهای، تکانشگری یا تعارض با والدین ممکن است در برخی نوجوانان دیده شود. تشخیص مشکل نیازمند تمایز میان تغییرات طبیعی دوران رشد و الگوهای رفتاری شدید و پایدار است.
اختلالات رفتاری در بزرگسالان: در بزرگسالان، مشکلات رفتاری ممکن است در قالب دشواری در کنترل خشم، واکنشهای تکانشی، تعارضهای مکرر بینفردی یا رفتارهای ناسازگارانه در محیط کار و خانواده بروز پیدا کنند. بررسی سابقه فرد، شرایط روانشناختی و عوامل محیطی در این گروه اهمیت دارد.
بنابراین نمیتوان یک روش درمانی ثابت را برای تمام سنین در نظر گرفت. برنامه مداخله باید با توجه به ویژگیهای فرد و نیازهای او طراحی شود.
علت ایجاد اختلالات رفتاری چیست؟
اختلالات رفتاری معمولاً به یک عامل مشخص محدود نمیشوند و ممکن است حاصل تعامل عوامل زیستی، روانشناختی و محیطی باشند.
برخی از عوامل احتمالی عبارتاند از:
۱. عوامل ژنتیکی و زیستی: ویژگیهای وراثتی، تفاوتهای عصبی و برخی عوامل زیستی میتوانند در آسیبپذیری فرد نسبت به مشکلات رفتاری نقش داشته باشند.
۲. شرایط خانوادگی: تعارضهای طولانیمدت، ارتباط نامناسب میان اعضای خانواده، نبود ثبات در قوانین خانوادگی یا تجربه تنشهای مداوم ممکن است بر الگوهای رفتاری تأثیر بگذارند.
۳. تجربههای استرسزا: تجربه رویدادهای دشوار، فشارهای روانی، تغییرات مهم زندگی یا قرار گرفتن در محیطهای ناامن میتواند با بروز برخی مشکلات رفتاری ارتباط داشته باشد.
۴. عوامل اجتماعی و محیطی: شرایط مدرسه، محیط کار، روابط دوستانه، فشارهای اجتماعی و کیفیت تعاملات روزمره ممکن است بر رفتار فرد اثر بگذارند.
۵. مشکلات روانشناختی همراه: برخی مشکلات مانند اضطراب، افسردگی، اختلالات مرتبط با توجه یا سایر شرایط روانپزشکی ممکن است با تغییرات رفتاری همراه باشند.
شناخت عوامل زمینهای اهمیت زیادی دارد؛ زیرا درمانی که فقط بر ظاهر رفتار تمرکز کند، ممکن است نتواند به مشکلات اصلی و عوامل تداومدهنده آنها رسیدگی کند.
درمان اختلالات رفتاری چگونه انجام میشود؟
درمان اختلالات رفتاری یک فرایند مرحلهای است و باید بر اساس ارزیابی تخصصی و شرایط فرد طراحی شود. هدف این فرایند کمک به کاهش رفتارهای مشکلساز، بهبود عملکرد روزمره و تقویت توانایی فرد در مدیریت موقعیتهای مختلف است.
۱. ارزیابی و تشخیص تخصصی
نخستین مرحله، بررسی دقیق وضعیت فرد است. رواندرمانگر یا روانپزشک با توجه به نوع مشکل ممکن است درباره سابقه رفتاری، شرایط خانوادگی، وضعیت هیجانی، روابط اجتماعی و تأثیر رفتارها بر زندگی روزمره سؤال کند.
در صورت نیاز، از ابزارهای ارزیابی روانشناختی و اطلاعات تکمیلی خانواده یا افراد مرتبط نیز استفاده میشود.
هدف این مرحله، تشخیص دقیقتر مشکل و بررسی احتمال وجود شرایط روانشناختی یا پزشکی همراه است.
۲. رواندرمانی و مداخلات رفتاری
رواندرمانی یکی از روشهای مهم در مدیریت بسیاری از مشکلات رفتاری است. در این فرایند، فرد با کمک رواندرمانگر الگوهای فکری، هیجانی و رفتاری خود را بررسی میکند و بهتدریج مهارتهای مناسبتری برای مواجهه با موقعیتهای دشوار میآموزد.
از جمله رویکردهای قابل استفاده با توجه به نوع مشکل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- درمان شناختی رفتاری (CBT)
- مداخلات مبتنی بر آموزش مهارتهای خودکنترلی
- آموزش تنظیم هیجانات
- آموزش حل مسئله
- مداخلات مبتنی بر مدیریت رفتار
- آموزش مهارتهای ارتباطی
انتخاب روش درمان به نوع مشکل، سن فرد، شرایط روانشناختی و نظر متخصص بستگی دارد.
۳. آموزش و مشارکت خانواده
در برخی مشکلات رفتاری، بهویژه در کودکان و نوجوانان، خانواده نقش مهمی در روند مداخله دارد.
آموزش والدین درباره نحوه واکنش به رفتارهای دشوار، ایجاد قوانین روشن، تقویت رفتارهای مطلوب و استفاده از شیوههای ارتباطی مناسب میتواند به اجرای بهتر برنامه درمانی کمک کند.
مشارکت خانواده باید متناسب با شرایط فرد و با رعایت حریم خصوصی و نیازهای او انجام شود.
۴. ارزیابی روانپزشکی در صورت نیاز
در برخی شرایط، بررسی روانپزشکی نیز بخشی از فرایند تشخیص و درمان است. روانپزشک میتواند وضعیت فرد را از نظر وجود اختلالات روانپزشکی، عوامل پزشکی و نیاز احتمالی به درمان دارویی ارزیابی کند.
دارودرمانی برای تمام مشکلات رفتاری ضروری نیست و تنها در صورت وجود تشخیص و اندیکاسیون مناسب، توسط پزشک متخصص در نظر گرفته میشود.
در صورت تجویز دارو، نوع دارو، مقدار مصرف و مدت درمان باید تحت نظر پزشک تعیین و پیگیری شود.
۵. پیگیری و ارزیابی پیشرفت درمان
درمان اختلالات رفتاری معمولاً به پیگیری نیاز دارد. در جلسات بعدی، تغییرات رفتاری، میزان پیشرفت، مشکلات احتمالی و نیاز به اصلاح برنامه درمانی بررسی میشوند.
این پیگیری کمک میکند مداخلات متناسب با شرایط واقعی فرد ادامه پیدا کنند و در صورت نیاز تغییرات لازم در برنامه ایجاد شود.
تفاوت رواندرمانگر و روانپزشک در درمان اختلالات رفتاری
رواندرمانگران و روانپزشکان هر دو میتوانند در ارزیابی و مدیریت مشکلات روانشناختی و رفتاری نقش داشته باشند؛ اما نوع تخصص و خدمات آنها متفاوت است.
رواندرمانگر: با استفاده از روشهای تخصصی رواندرمانی به فرد کمک میکند الگوهای فکری، هیجانی و رفتاری خود را بشناسد و مهارتهای مناسبتری برای مدیریت مشکلات بیاموزد. صلاحیت ارائه رواندرمانی به تحصیلات، آموزش تخصصی و مجوز حرفهای فرد بستگی دارد.
روانپزشک: پزشک متخصص در حوزه بیماریها و اختلالات روانپزشکی است. روانپزشک میتواند ارزیابی پزشکی و روانپزشکی انجام دهد، تشخیصگذاری کند و در صورت نیاز درمان دارویی یا سایر مداخلات پزشکی را در نظر بگیرد.
در برخی شرایط، همکاری میان روانپزشک و رواندرمانگر میتواند به ارائه برنامه درمانی جامعتر کمک کند.
چه زمانی باید برای درمان اختلالات رفتاری به متخصص مراجعه کرد؟
برخی رفتارها ممکن است در شرایط خاص و بهصورت موقت بروز پیدا کنند؛ اما زمانی که این رفتارها شدت پیدا میکنند، به شکل مداوم تکرار میشوند یا زندگی فرد و اطرافیان را تحت تأثیر قرار میدهند، دریافت ارزیابی تخصصی اهمیت دارد.
در موقعیتهای زیر بهتر است از متخصص کمک گرفته شود:
- تکرار رفتارهای پرخاشگرانه و دشواری در کنترل خشم
- ایجاد تعارضهای مکرر در خانواده، مدرسه یا محیط کار
- ناتوانی در کنترل رفتارهای تکانشی
- مشکلات رفتاری پایدار و متناسب نبودن واکنشها با موقعیت
- افت محسوس عملکرد تحصیلی، شغلی یا اجتماعی
- دشواری در برقراری و حفظ روابط سالم
- بیتوجهی مکرر به قوانین و مسئولیتهای مهم
- نگرانی خانواده درباره شدت یا تداوم رفتارهای فرد
در صورت وجود خطر فوری برای فرد یا دیگران، باید بهجای انتظار برای نوبت مشاوره معمول، از خدمات اورژانسی و حمایت تخصصی فوری استفاده شود.
چرا تشخیص دقیق در درمان اختلالات رفتاری اهمیت دارد؟
یکی از چالشهای مهم در حوزه مشکلات رفتاری، شباهت ظاهری برخی نشانهها به یکدیگر است. برای مثال، پرخاشگری ممکن است در شرایط مختلفی مانند اضطراب، فشار روانی، مشکلات تنظیم هیجان یا برخی اختلالات روانپزشکی دیده شود.
اگر بدون بررسی علت اصلی، تنها بر حذف رفتار تمرکز شود، ممکن است مداخله مناسبی انتخاب نشود.
تشخیص تخصصی کمک میکند میان رفتارهای طبیعی و متناسب با سن، واکنشهای موقت به شرایط دشوار و اختلالات نیازمند درمان تفاوت گذاشته شود.
همچنین ارزیابی دقیق از برچسبزنی نادرست به افراد جلوگیری میکند. بهویژه در مورد کودکان و نوجوانان، نباید رفتارهای مقطعی یا تفاوتهای شخصیتی را بدون بررسی تخصصی بهعنوان اختلال در نظر گرفت.
درمان اختلالات رفتاری در مرکز مهر هشتم
مواجهه با مشکلات رفتاری میتواند برای خود فرد و اعضای خانواده دشوار باشد؛ بهخصوص زمانی که رفتارهای تکرارشونده باعث ایجاد تنش در روابط، افت عملکرد یا محدود شدن فعالیتهای روزمره شوند.
در چنین شرایطی، برخوردهای شتابزده، سرزنش مداوم یا تلاش برای تغییر رفتار بدون شناخت علت آن ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد. ارزیابی تخصصی و انتخاب روش مداخله متناسب با شرایط فرد، گام مهمی در مدیریت این مشکلات است.
مرکز مشاوره مهر هشتم با معرفی خدمات مرتبط با درمان اختلالات رفتاری، بر اهمیت بررسی علمی مشکلات، شناخت عوامل مؤثر بر رفتار و انتخاب مسیر مناسب برای مداخله تأکید دارد.
در فرایند درمان، توجه به سن، شرایط خانوادگی، وضعیت روانشناختی و نیازهای اختصاصی هر مراجعهکننده اهمیت دارد. همچنین در صورت نیاز، ارزیابی و همکاری تخصصی میان رواندرمانگر و روانپزشک میتواند در بررسی جامعتر شرایط فرد مؤثر باشد.
اگر رفتارهای تکرارشونده یا دشواری در کنترل هیجانات و واکنشها بر زندگی شخصی، خانوادگی یا اجتماعی شما یا یکی از اعضای خانواده تأثیر گذاشته است، میتوانید برای اطلاع از شرایط دریافت خدمات تخصصی با مرکز مهر هشتم تماس بگیرید.
شناخت علت رفتار، نخستین گام برای انتخاب راهکار مناسب و ایجاد تغییرات پایدار است.
سؤالات متداول درباره درمان اختلالات رفتاری
اختلالات رفتاری چه نشانههایی دارند؟
نشانهها ممکن است شامل پرخاشگری مکرر، نافرمانی شدید، رفتارهای تکانشی، دشواری در کنترل خشم و مشکلات پایدار در رعایت قوانین باشند. تشخیص اختلال به بررسی شدت، تداوم و تأثیر این رفتارها بر زندگی فرد نیاز دارد.
آیا تمام مشکلات رفتاری به درمان روانشناختی نیاز دارند؟
خیر. برخی رفتارها واکنشهای طبیعی و موقت به شرایط زندگی هستند. زمانی که رفتارها شدید، پایدار یا مختلکننده شوند، ارزیابی تخصصی برای مشخص شدن نیاز به مداخله ضروری است.
برای درمان اختلالات رفتاری باید به روانشناس مراجعه کرد یا روانپزشک؟
انتخاب متخصص به نوع مشکل بستگی دارد. رواندرمانگر میتواند مداخلات روانشناختی را ارائه دهد و روانپزشک در صورت نیاز، ارزیابی پزشکی و درمان دارویی را انجام میدهد. گاهی همکاری این دو متخصص مناسبتر است.
آیا اختلالات رفتاری در کودکان قابل درمان هستند؟
بسیاری از مشکلات رفتاری کودکان با ارزیابی بهموقع و مداخلات متناسب با سن و شرایط آنها قابل مدیریت هستند. آموزش والدین، مداخلات رفتاری و رواندرمانی میتوانند بخشی از برنامه درمانی باشند.
آیا برای درمان اختلالات رفتاری دارو تجویز میشود؟
دارو برای همه مشکلات رفتاری لازم نیست. در صورت تشخیص اختلال روانپزشکی و وجود ضرورت درمان دارویی، روانپزشک میتواند با توجه به شرایط فرد داروی مناسب را تجویز کند.
درمان اختلالات رفتاری چقدر طول میکشد؟
مدت درمان به نوع مشکل، شدت نشانهها، سن فرد، شرایط محیطی و پاسخ او به مداخلات بستگی دارد. به همین دلیل، نمیتوان برای تمام افراد یک زمان مشخص تعیین کرد.
آیا خانواده در روند درمان اختلالات رفتاری نقش دارد؟
بله. بهویژه در کودکان و نوجوانان، آموزش و مشارکت خانواده میتواند به اجرای بهتر برنامه درمانی و ایجاد محیط حمایتی کمک کند. میزان مشارکت خانواده با توجه به شرایط فرد تعیین میشود.
آیا پرخاشگری به معنای وجود اختلال رفتاری است؟
خیر. پرخاشگری میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و بهتنهایی برای تشخیص اختلال کافی نیست. شدت، تکرار، شرایط بروز و پیامدهای رفتار باید توسط متخصص بررسی شوند.
تذکر تخصصی: این محتوا با هدف آشنایی عمومی با مشکلات و اختلالات رفتاری تهیه شده است و جایگزین تشخیص یا درمان تخصصی نیست. تشخیص اختلال، انتخاب روش رواندرمانی و تصمیمگیری درباره دارودرمانی باید توسط متخصص واجد صلاحیت و بر اساس شرایط فرد انجام شود.
